Ένας ιστότοπος που πληροί τις απαιτήσεις για δημόσιους φορείς

Ιστότοποι του δημόσιου τομέα στην Ελλάδα: τι απαιτεί ο νόμος

Για έναν δημόσιο φορέα, ο ιστότοπος δεν αποτελεί πλέον προαιρετική επιλογή. Εκεί οι κάτοικοι ελέγχουν τα ωράρια λειτουργίας, βρίσκουν το κατάλληλο τμήμα, κατεβάζουν έντυπα και διαβάζουν τις αποφάσεις που τους αφορούν. Στην Ελλάδα οι κανόνες ορίζονται στον Νόμο 4727/2020 για την ψηφιακή διακυβέρνηση (ΦΕΚ Α’ 184, 23 Σεπτεμβρίου 2020): το άρθρο 35 καλύπτει τους ιστοτόπους των δημόσιων φορέων γενικά, και το Κεφάλαιο Η’ (άρθρα 36–47, μαζί με το μεταβατικό άρθρο 104) ενσωματώνει την Οδηγία (ΕΕ) 2016/2102 για την προσβασιμότητα των ιστοτόπων.

Αυτό το άρθρο ξεκινά τη σειρά μας για τους ιστοτόπους των δημόσιων φορέων. Εξηγεί ποιος οφείλει να διατηρεί ιστότοπο και τι απαιτούν οι κανόνες προσβασιμότητας, και στη συνέχεια παραπέμπει στα άρθρα σχετικά με το τι πρέπει να δημοσιεύει ένας καλός ιστότοπος.

Κάθε δημόσιος φορέας διατηρεί τον δικό του ιστότοπο

Όλοι οι φορείς του δημόσιου τομέα οφείλουν να διατηρούν ιστοτόπους στους οποίους ο καθένας μπορεί να έχει ελεύθερη και ανεμπόδιστη πρόσβαση, προκειμένου να ενημερώνουν πολίτες και οργανισμούς για τις πολιτικές, τις δράσεις και τα προγράμματα που σχεδιάζουν και υλοποιούν, εκτός εάν ισχύει κρατικό απόρρητο ή άλλο απόρρητο που προστατεύεται από τον νόμο (άρθρο 35(1)). Ο φορέας φέρει την ευθύνη για την εγκυρότητα, τη νομιμότητα, την ποιότητα και την επικαιροποίηση όσων αναρτά, καθώς και για την ευρετηρίασή τους (άρθρο 35(2)), και ορίζει έναν Υπεύθυνο Ιστοτόπου αρμόδιο για την ενημέρωση και την αναβάθμιση του ιστοτόπου (άρθρο 35(6)).

Όταν οι ψηφιακές υπηρεσίες παρέχονται μέσω του gov.gr

Οι ιστότοποι της Προεδρίας της Κυβέρνησης, των υπουργείων, των εποπτευόμενων νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, των ανεξάρτητων δημόσιων υπηρεσιών της κεντρικής διοίκησης και των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων οφείλουν να χρησιμοποιούν όνομα χώρου gov.gr, να ακολουθούν τις οδηγίες της Ελληνικής Κυβέρνησης για ομοιόμορφη εμφάνιση και ταυτότητα, και δεν επιτρέπεται να παρέχουν ψηφιακές δημόσιες υπηρεσίες απευθείας: αυτές παρέχονται αποκλειστικά μέσω της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης, gov.gr (άρθρα 35(7) και 22(1)). Εξαιρούνται τα πανεπιστήμια, οι ερευνητικοί και ακαδημαϊκοί φορείς του Νόμου 4310/2014 και τα νομικά πρόσωπα που εποπτεύονται από το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού. Άλλοι δημόσιοι φορείς μπορούν να αποκλίνουν από τις υποχρεώσεις σχετικά με το όνομα χώρου και την ταυτότητα, αλλά μπορούν να παρέχουν ψηφιακές υπηρεσίες απευθείας μόνο κατόπιν έγκρισης του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης, η οποία χορηγείται με απόφαση που αναρτάται στη Διαύγεια (άρθρο 35(8)). Στην πράξη, ο δικός σας ιστότοπος παραμένει ο χώρος πληροφόρησης για τον φορέα· ένας καλός ιστότοπος εξηγεί κάθε υπηρεσία σε απλή γλώσσα και συνδέει με τη σωστή σελίδα του gov.gr.

Ποιους καλύπτουν οι κανόνες προσβασιμότητας

Το Κεφάλαιο Η’ εφαρμόζεται στους ιστοτόπους και τις εφαρμογές για φορητές συσκευές του Κράτους, των περιφερειακών και τοπικών αρχών (οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου και δεύτερου βαθμού), των οργανισμών δημοσίου δικαίου, καθώς και των ενώσεων που συγκροτούνται από αυτούς για την κάλυψη αναγκών γενικού συμφέροντος που δεν έχουν βιομηχανικό ή εμπορικό χαρακτήρα (άρθρο 38(1)). Ανάλογα με τη νομική τους μορφή, σε αυτούς μπορούν να περιλαμβάνονται δήμοι, περιφέρειες, σχολεία, βιβλιοθήκες, μουσεία, πολιτιστικά κέντρα και φορείς υγείας και κοινωνικής φροντίδας. Εξαιρούνται οι δημόσιοι ραδιοτηλεοπτικοί φορείς, καθώς και οι μη κυβερνητικές οργανώσεις που δεν παρέχουν υπηρεσίες βασικές για το κοινό ούτε υπηρεσίες που απευθύνονται σε άτομα με αναπηρία (άρθρο 37(2)). Οι ιστότοποι σχολείων, νηπιαγωγείων και βρεφονηπιακών σταθμών μπορούν να εξαιρούνται με κοινή υπουργική απόφαση, εκτός από το περιεχόμενο που σχετίζεται με βασικές διαδικτυακές διοικητικές λειτουργίες (άρθρο 107(27))· βεβαιωθείτε ότι μια τέτοια απόφαση καλύπτει το σχολείο σας προτού βασιστείτε σε αυτήν.

Οι προθεσμίες έχουν παρέλθει: οι ιστότοποι που δεν είχαν δημοσιευθεί πριν από τις 23 Σεπτεμβρίου 2018 όφειλαν να συμμορφωθούν από τις 23 Σεπτεμβρίου 2019, όλοι οι υπόλοιποι ιστότοποι από τις 23 Σεπτεμβρίου 2020, και οι εφαρμογές για φορητές συσκευές από τις 23 Ιουνίου 2021 (άρθρο 104).

Τι πρέπει να κάνει ο ιστότοπος

Οι ιστότοποι και οι εφαρμογές πρέπει να είναι αντιληπτοί, λειτουργικοί, κατανοητοί και στιβαροί (άρθρο 39). Το περιεχόμενο που πληροί το ευρωπαϊκό πρότυπο EN 301 549 τεκμαίρεται ότι συμμορφώνεται· ο νόμος αναφέρει την έκδοση V1.1.2 (2015-04), η οποία αντικαθίσταται από οποιαδήποτε νεότερη έκδοση αναφέρεται στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ (άρθρο 41(3)–(4)). Το WCAG δεν αναφέρεται ρητά στον νόμο. Εμφανίζεται στον Οδηγό Προσβασιμότητας (Φεβρουάριος 2023) του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ο οποίος παραθέτει τις αρχές και τα κριτήρια επιτυχίας του WCAG βάσει του EN 301 549 V3.2.1 (2021-03) και συνιστά οι ιστότοποι των δημόσιων φορέων να φτάνουν τουλάχιστον στο επίπεδο AA. Δείτε Συμμόρφωση με το WCAG για δημόσιους φορείς.

Ορισμένο περιεχόμενο εξαιρείται από τους κανόνες, για παράδειγμα μορφότυποι αρχείων γραφείου που δημοσιεύθηκαν πριν από τις 23 Σεπτεμβρίου 2018 και δεν απαιτούνται για ενεργές διοικητικές διαδικασίες, ζωντανά μέσα, περιεχόμενο τρίτων που ο φορέας ούτε χρηματοδοτεί ούτε ελέγχει, καθώς και αρχειοθετημένοι ιστότοποι των οποίων το περιεχόμενο δεν χρειάζεται για ενεργές διαδικασίες και δεν έχει ενημερωθεί μετά τις 23 Σεπτεμβρίου 2019 (άρθρο 37(3)). Ένας φορέας μπορεί να μην εφαρμόσει μια απαίτηση εάν αυτή συνεπάγεται δυσανάλογη επιβάρυνση, αλλά μόνο αφού αξιολογήσει το μέγεθος, τους πόρους, το κόστος και τα οφέλη του, και οφείλει να το εξηγήσει στη δήλωση προσβασιμότητάς του (άρθρο 40).

Δήλωση προσβασιμότητας και υποβολή παρατηρήσεων

Κάθε φορέας δημοσιεύει στον δικό του ιστότοπο μια λεπτομερή, ολοκληρωμένη και σαφή δήλωση προσβασιμότητας, σε προσβάσιμη μορφή και σύμφωνα με το υπόδειγμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία επικαιροποιείται χωρίς καθυστέρηση μετά από κάθε ουσιώδη αλλαγή και σε κάθε περίπτωση μία φορά τον χρόνο (άρθρο 42). Εξηγεί τι δεν είναι προσβάσιμο και γιατί, παρέχει προσβάσιμες εναλλακτικές λύσεις, περιλαμβάνει σύνδεσμο προς έναν μηχανισμό υποβολής παρατηρήσεων και ενημερώνει τους χρήστες ότι μπορούν να απευθυνθούν σε φορείς όπως ο Συνήγορος του Πολίτη (Ombudsman) εάν η απάντηση δεν είναι ικανοποιητική. Μέσω αυτού του μηχανισμού, οποιοσδήποτε μπορεί να αναφέρει ένα πρόβλημα ή να ζητήσει περιεχόμενο που λείπει, και ο φορέας οφείλει να αποφανθεί εντός 30 ημερών (άρθρο 45). Οι συμμορφούμενοι ιστότοποι και οι δηλώσεις τους καταχωρίζονται στο Μητρώο Δημόσιων Ιστοτόπων και Εφαρμογών, ΜΗ.Δ.ΙΣ.ΕΦ. (άρθρο 43), και κάθε φορέας ορίζει έναν υπάλληλο πληροφορικής για την υποστήριξη του έργου (άρθρο 107(29)).

Παρακολούθηση

Ο νόμος αναθέτει την παρακολούθηση σε Γενική Γραμματεία του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης (άρθρο 47(1)), με υποβολή εκθέσεων προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάθε τρία χρόνια και ετήσια έκθεση προς τη Βουλή (άρθρο 47(5) και (8)). Το ίδιο το Κεφάλαιο Η’ δεν προβλέπει πρόστιμα· το τι μπορεί να σημαίνει η μη συμμόρφωση στην πράξη καλύπτεται στις συνέπειες ενός μη προσβάσιμου ιστοτόπου του δημόσιου τομέα.

Ένας ιστότοπος ή περισσότεροι;

Ο νόμος δεν ορίζει πόσους ιστοτόπους πρέπει να διαθέτει ένας φορέας. Ένας δήμος με πολλές βιβλιοθήκες, πολιτιστικά κέντρα ή κοινωνικές υπηρεσίες μπορεί να χρησιμοποιεί έναν ενιαίο κοινό ιστότοπο, εφόσον κάθε μονάδα είναι εύκολο να εντοπιστεί: τα δικά της στοιχεία επικοινωνίας, ωράρια λειτουργίας, υπηρεσίες και υπεύθυνο προσωπικό, λίγα μόνο κλικ από την αρχική σελίδα.

Προστασία δεδομένων

Οι ιστότοποι των δημόσιων φορέων οφείλουν να παρουσιάζουν τις πληροφορίες με προσβάσιμο, ευκολονόητο τρόπο και να συμμορφώνονται με τους εθνικούς και ενωσιακούς κανόνες για την προσβασιμότητα και την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (άρθρο 35(4)). Οι φόρμες και οι εγγραφές σε ενημερωτικά δελτία συλλέγουν δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα, επομένως εξηγήστε με σαφήνεια τι συλλέγεται, γιατί και για πόσο διάστημα. Η εποπτική αρχή είναι η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (Data Protection Authority). Δείτε Απαιτήσεις του ΓΚΠΔ (GDPR) για τους ιστοτόπους του δημόσιου τομέα.

Η σειρά: τι πρέπει να δημοσιεύει ο ιστότοπος ενός δημόσιου φορέα

Πέρα από αυτές τις υποχρεώσεις, οι κάτοικοι περιμένουν να βρίσκουν τις ίδιες βασικές πληροφορίες στον ιστότοπο κάθε δημόσιου φορέα. Τα παρακάτω άρθρα τις εξετάζουν ενότητα προς ενότητα:

Ένας ιστότοπος που πληροί αυτούς τους κανόνες και δημοσιεύει τις πληροφορίες του με σαφήνεια κάνει κάτι περισσότερο από το να εκπληρώνει απλώς μια νομική υποχρέωση. Κάνει τον δημόσιο τομέα πιο κατανοητό, πιο προσιτό και πιο αξιόπιστο για κάθε χρήστη.

Ελέγξτε τον ιστότοπο του φορέα σας

Εισαγάγετε τη διεύθυνση: θα δείτε τη βαθμολογία αμέσως και θα σας στείλουμε μέσω e-mail την πλήρη αναφορά με τη λίστα διορθώσεων.

Ετικέτες:

Ιστότοποι του δημόσιου τομέα στην Ελλάδα: τι απαιτεί ο νόμος